fbpx

Phun Cloramin B phòng dịch COVID-19 có làm giảm số ca mắc sốt xuất huyết không?

Tình hình chung về COVID-19

Từ cuối tháng 11 năm 2019, dịch COVID-19 được ghi nhận khởi phát tại thành phố Wuhan, Trung Quốc. Dịch bệnh liên tục có diễn biến phức tạp với cường độ và quy mô ngày càng lớn trên phạm vi toàn cầu. Để phòng chống dịch bệnh, Bộ Y tế đã ban hành nhiều quyết định liên quan đến công tác điều trị, dự phòng, cách ly và phun khử trùng bề mặt.

Trong quyết định hướng dẫn phun khử trùng, bộ Y tế nhấn mạnh các khu vực có nguy cơ lây nhiễm cao tại cộng đồng, các khu vực có liên quan đến bệnh nhân COVID-19 và các khu vực có người tiếp xúc là F1, F2 sẽ phải tiến hành phun khử trùng. Chính vì vậy các tỉnh đã đồng loạt tiến hành phun khử trùng rất nhiều khu vực, bao gồm: trong nhà/phòng ở/căn hộ của bệnh nhân COVID-19; Khu vực liền kề xung quanh nhà/phòng ở/ căn hộ của bệnh nhân, cụ thể; Tường bên ngoài của nhà/phòng ở/ căn hộ của bệnh nhân và các căn hộ/phòng liền kề; Hàng lang, thang máy, sảnh chờ, lối đi chung, cầu thang,… đối với khách sạn, nhà trọ, nhà nghỉ, nhà chung cư, tập thể, kí túc xá, cơ sở cách ly tập trung. Tường, sân vườn, vỉa hè, đường đi, lối đi chung… đối với nhà riêng liền kề xung quanh. Ngoài ra phun khử trùng cũng được tiến hành tại khu vực cách ly theo dõi, các cơ quan hành chính công, trường học, chợ và các khu vực cộng đồng khác.

Ngoài phòng chống dịch Covid 19,Việt Nam chúng ta có nguy cơ phải đối mặt với dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue (SXHD). Có một bộ phận nhỏ người dân nghĩ rằng, khi phun hoá chất Cloramine B sẽ có 2 tác dụng, tác dụng diệt vi rút Sar covi 2 và đồng thời diệt cả muỗi truyền bệnh SXHD. Sau đây chúng tôi xin cung cấp một số thông tin thu thập được để mọi người có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Về Cloramin B

Cloramin B là hóa chất công nghiệp dạng bột được sử dụng với mục đích diệt khuẩn bề mặt và xử lý nước, được khuyên dùng bởi Tổ chức Y tế Thế giới WHO. Trong Cloramin B có chứa ion Clo dương (Clo+) hay còn gọi là Clo hoạt tính có tác dụng diệt vi khuẩn, trực khuẩn lao, vi khuẩn có nha bào và nấm. Dựa trên nguyên lý Clo hoạt tính đó, Cloramin B có thể diệt được vi khuẩn, khử khuẩn trên bề mặt – nơi virus có xu hướng hoạt động mạnh – bao gồm cả virus Corona chủng mới.

CLORAMIN-B-sec
Cloramin B là một hóa chất diệt khuẩn thường gặp

Trong danh mục hóa chất diệt véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết sử dụng trong chương trình phòng chống sốt xuất huyết giai đoạn 2019-2021 của Bộ Y Tế ban hành theo quyết định số 3424/QĐ-BYT ngày 05 tháng 08 năm 2019 và hướng dẫn toàn diện về phòng ngừa và kiểm soát sốt xuất huyết của WHO ban hành năm 2011 thì cloramin B không nằm trong danh mục được khuyến cáo để phòng ngừa và kiểm soát sốt xuất huyết. Các hoá chất được phép sử dụng trong chương trình phòng chống sốt xuất huyết giai đoạn 2019-2021 thuộc nhóm Deltamethrin, Permethrine, Malathion (Sử dụng hạn chế theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế), Pyriproxyfen và Temephos.

Ngoài những hoá chất được quy định cho việc phòng chống 2 bệnh này khác nhau thì kỹ thuật phun của 2 dịch bệnh này cũng khác nhau. Kỹ thuật phun diệt muỗi trưởng thành truyền bệnh SXHD được gọi là phun không gian. Nghĩa là các hạt hoá chất sau khi phun ra sẽ có kích thước cực nhỏ, bay lơ lửng trong không khí khoảng 1h-2h và khuếch tán đều vào các phòng được phun. Nhờ đó mà muỗi trưởng thành dù có ở mọi ngóc ngách trong nhà đều bị tiêu diệt. Đây là phương pháp chính để phòng chống sốt xuất huyết được hầu hết các quốc gia sử dụng ở khu vực Đông Nam Á trong 25 năm. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ diệt được muỗi trưởng thành ở thời điểm phun, để đạt được hiệu quả tối đa trong phòng chống sốt xuất huyết, BYT khuyến cáo phun không gian cần phải được tiến hành sau khi thực hiện vệ sinh môi trường, diệt bọ gậy và phun từ 2-3 lần, cách nhau khoảng 1 tuần giữa các lần phun. Nếu chỉ phun không gian đơn thuần, hiệu quả phòng chống dịch sẽ rất kém. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc phun không gian đơn thuần sẽ không ngăn được quần thể muỗi hồi phục sau một thời gian ngắn, và do đó bệnh sốt xuất huyết vẫn không được kiểm soát (1), (2), (3).

Đối với vi rút Sar Cov 2 thì kỹ thuật được dùng là phun tồn lưu. Nghĩa là các hạt hoá chất sau khi phun ra sẽ có kích thước lớn, nó rơi ngay trên bề mặt cần khử trùng như bàn, ghế, tường, sàn nhà…. Khi vi rút tiếp xúc với hoá chất này, vi rút sẽ bị tiêu diệt, so với cách phun không gian thì phun tồn lưu không làm hoá chất bay lơ lửng trong không khí.

Khi tìm hiểu về 2 dịch bệnh này trong năm 2020, chúng tôi nhận thấy số ca mắc SXH năm 2020 giảm khoảng 65% so với cùng kỳ năm 2019, chính vì vậy nên có một số người nghĩ rằng việc này có thể liên quan đến hoá chất Cloramin B. Tuy nhiên từ thực tế phòng chống dịch bệnh, có 2 lý do chính cho vấn đề trên. Một là, năm 2020 chúng ta thực hiện giãn cách xã hội, sau đó là cách ly xã hội trong thời gian khá dài. Điều này dẫn đến việc đi lại từ địa phương có dịch SXH đến địa phương không có dịch được hạn chế tối đa, việc tiếp xúc giữa con người với người đã hạn chế đáng kể việc lây truyền vi rút dengue thông qua muỗi tại cộng đồng. Hai là, năm 2019 là năm ghi nhận số ca mắc cao thứ 2 trong lịch sử ghi nhận bệnh SXH tại Việt Nam. Thường thì sau một năm có dịch lớn, sẽ tạo ra được miễn dịch cộng đồng và năm tiếp theo sau đó ca bệnh sẽ ít đi (tính chu kỳ dịch). Chính vì vậy mà ca mắc SXH năm 2020 giảm hơn so với năm 2019.

Với những lập luận như trên, chúng tôi thấy rằng việc phun Cloramin B không ảnh hưởng đến việc phát triển và sinh sản của muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết dengue, tuy nhiên việc cách ly xã hội làm giảm khả năng lây lan vi rút dengue tại cộng đồng.

(1): Gubler DJ. Aedes aegypti mosquitoes and Aedes aegypti-borne disease control in the 1990s: top down or bottom up? American Journal of Tropical Medicine and Hygiene. 1989; 40: 571–578.

(2) Newton EAC, Reiter P. A model of the transmission of dengue fever with an evaluation of the impact of ultra-low volume (ULV) insecticide applications on dengue epidemics. Am J Trop Med Hyg. 1992 Dec; 47(b): 709–20.

(3) Reiter P, Gubler DJ. Surveillance and control of urban dengue vectors. In: Gubler DJ, Kuno G, editors. Dengue and dengue haemorrhagic fever. Wallingford, Oxon: CAB International, 1997. p. 425–62.
(Theo Comprehensive Guidelines for Prevention and Control of Dengue and Dengue Haemorrhagic Fever, WHO, 2011, p. 83)

Chuyên gia cố vấn
TS. Bs. Vũ Trọng Dược – Trưởng phòng sốt xuất huyết khu vực Miền Bắc, Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương

Nguồn: amv.vn

0/5 (0 Reviews)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *