Cẩm Nang Hóa Chất

Propylene glycol và glycerin: khác nhau ở đâu và chọn loại nào

Đăng vào bởi hoa tuy

Propylene glycol (PG, INS 1520) và glycerin (glycerol, INS 422) đều là chất giữ ẩm, đều dạng lỏng sánh trong suốt, và hay bị nhầm thay thế cho nhau. Thực tế chúng khác nhau ở độ nhớt, vị và khả năng hòa tan hương, màu. Chọn đúng giúp sản phẩm không bị chảy nước hay lệch vị.

So sánh

Tiêu chí Propylene glycol Glycerin
Độ nhớt Thấp, chảy dễ Cao, sánh đặc
Vị Gần như không ngọt, có thể hơi đắng ở nồng độ cao Ngọt nhẹ (khoảng 60% độ ngọt của đường)
Giữ ẩm Tốt Rất tốt
Hòa tan hương liệu, màu Tốt, thường dùng làm dung môi Kém hơn
Nguồn gốc Tổng hợp từ dầu mỏ hoặc nguyên liệu sinh học Từ dầu thực vật, mỡ động vật hoặc tổng hợp

Chọn theo ứng dụng

  • Dung môi cho hương liệu, màu thực phẩm: PG, vì hòa tan tốt và ít ảnh hưởng vị.
  • Giữ ẩm cho bánh, kẹo mềm, sản phẩm cần mềm lâu: glycerin, vì giữ ẩm mạnh và ngọt nhẹ.
  • Mỹ phẩm, dược: cả hai dùng được, tùy công thức và độ nhớt mong muốn. Chọn cấp USP hoặc EP.
  • Cần cắt giảm đường: glycerin bù một phần độ ngọt và độ ẩm.

Lưu ý an toàn

  • Chỉ dùng PG cấp thực phẩm hoặc USP/EP. Tuyệt đối không dùng nhầm ethylene glycol (chất chống đông, rất độc). Kiểm tra tên hóa chất, CAS và COA trên bao.
  • Cấp công nghiệp và cấp thực phẩm khác nhau về tạp chất.
  • Mức tối đa của PG trong thực phẩm bị giới hạn theo nhóm. Tra Thông tư 24/2019/TT-BYT.

Giới hạn dùng PG trong thực phẩm và vì sao

Propylene glycol được đánh giá an toàn ở mức dùng thấp làm dung môi, chất giữ ẩm, và có mức ăn vào hằng ngày chấp nhận được được các hội đồng chuyên gia quốc tế quy định (JECFA nêu mức khoảng 25 mg cho mỗi kg thể trọng mỗi ngày). Vì vậy trong thực phẩm, PG chủ yếu được dùng làm dung môi cho hương liệu và màu với lượng nhỏ, không dùng như thành phần chính. Mức tối đa theo từng nhóm thực phẩm xem Thông tư 24/2019/TT-BYT.

Glycerin có hồ sơ khác: mức dùng theo nhu cầu kỹ thuật (GMP) trong nhiều nhóm thực phẩm, nên linh hoạt hơn khi cần lượng lớn để giữ ẩm và tạo độ ngọt nhẹ. Dù vậy, vẫn phải ghi nhãn đúng nhóm chức năng và tên hoặc mã INS (1520 cho PG, 422 cho glycerin).

Ảnh hưởng đến hoạt độ nước và độ ẩm của sản phẩm

  • Glycerin: hạ hoạt độ nước (aw) mạnh, giữ ẩm tốt, giúp bánh mềm lâu, kẹo mềm không khô, và hỗ trợ ổn định vi sinh ở sản phẩm ẩm trung bình.
  • Propylene glycol: cũng hạ aw và giữ ẩm, nhưng vai trò nổi bật hơn là dung môi hòa tan hương liệu, chất màu, hoạt chất.
  • Khi đổi giữa hai chất, cần kiểm tra lại độ ẩm, độ mềm, hạn dùng và vị, vì chúng không thay thế nhau một đổi một.

Ví dụ ứng dụng trong từng ngành

Ngành Thường chọn Lý do
Hương liệu, màu thực phẩm dạng lỏng PG Hòa tan tốt hương liệu, ít ảnh hưởng vị
Bánh mềm, kẹo dẻo Glycerin Giữ ẩm, tạo độ ngọt nhẹ, mềm lâu
Mỹ phẩm dưỡng da Glycerin, đôi khi phối PG Giữ ẩm; PG giúp hòa tan hoạt chất
Dược phẩm dạng lỏng, siro Cả hai, tùy công thức Dung môi, chất giữ ẩm, độ nhớt
Sản phẩm cần độ nhớt cao Glycerin Sánh hơn PG

Phòng nhầm lẫn khi mua và nhập kho

  1. Kiểm tra tên hóa học và số CAS trên bao: PG là 57-55-6, glycerin là 56-81-5, ethylene glycol (độc, không dùng cho thực phẩm) là 107-21-1.
  2. Đối chiếu COA: hàm lượng, độ ẩm, tạp chất, và đặc biệt chỉ tiêu liên quan đến glycol độc (ví dụ diethylene glycol, ethylene glycol) với PG và glycerin cấp dược, thực phẩm.
  3. Chọn cấp USP, EP hoặc thực phẩm cho mục đích ăn uống, mỹ phẩm, dược.
  4. Dán nhãn tên đầy đủ, để riêng khỏi các glycol công nghiệp.

Các sự cố nghiêm trọng trên thế giới từng xảy ra do nguyên liệu glycerin hoặc PG bị nhiễm diethylene glycol. Vì vậy hồ sơ COA theo lô, nguồn gốc rõ ràng và kiểm tra khi nhận hàng là việc không nên bỏ qua.

Sản phẩm

hoa tuy