Sodium bicarbonate (NaHCO3) bán ở nhiều cấp: thực phẩm, dược, thức ăn chăn nuôi và công nghiệp. Hàm lượng chính nhìn giống nhau, nhưng chỉ tiêu tạp chất và hồ sơ truy xuất khác nhau. Dùng sai cấp trong sản phẩm ăn uống là rủi ro về pháp lý và an toàn, không chỉ là chuyện chất lượng.
Khác nhau ở đâu
| Tiêu chí | Cấp thực phẩm | Cấp công nghiệp |
|---|---|---|
| Mã phụ gia | INS 500(ii) | Không áp dụng |
| Kiểm soát kim loại nặng (As, Pb…) | Có chỉ tiêu trong COA | Thường không kiểm hoặc ngưỡng lỏng |
| Hồ sơ | COA theo lô, truy xuất nguồn gốc | Thường chỉ có thông số cơ bản |
| Dùng cho | Bánh, đồ uống, thực phẩm chế biến | Tẩy rửa, dệt nhuộm, xử lý khí thải, xử lý nước |
Cách chọn
- Làm bánh, bột nở, đồ uống, thực phẩm: chỉ dùng cấp thực phẩm, yêu cầu COA đúng số lô trên bao.
- Xử lý nước, tẩy rửa, công nghiệp: cấp công nghiệp đủ dùng và rẻ hơn. Đừng dùng ngược lại cho thực phẩm.
- Thức ăn chăn nuôi có cấp riêng. Không dùng cấp thực phẩm hoặc công nghiệp thay thế nếu chưa đủ hồ sơ.
Kiểm tra khi nhận hàng
- Số lô và ngày sản xuất trên bao khớp với COA.
- Bao còn nguyên, không ẩm, không vón cục.
- Nhãn ghi rõ cấp sản phẩm (food grade) và quy cách đóng gói.
Hiện có các mã xuất xứ khác nhau cho cùng mặt hàng. Khác biệt thực tế nằm ở COA của từng lô, nên so thông số trên COA chứ đừng chỉ so nhãn hiệu.
Những chỉ tiêu nên có trong COA của sodium bicarbonate
- Hàm lượng NaHCO3: cấp thực phẩm thường ghi trong khoảng 99% trở lên.
- pH dung dịch: dung dịch 1% thường có pH khoảng 8 đến 8,6. Giá trị lệch xa là dấu hiệu lẫn tạp.
- Mất khối lượng khi sấy hoặc độ ẩm: ảnh hưởng đến liều thực tế và độ vón cục.
- Kim loại nặng và thạch tín: bắt buộc có với hàng thực phẩm, theo tiêu chuẩn nhà cung cấp cam kết (ví dụ FCC, tiêu chuẩn E500 hoặc tiêu chuẩn quốc gia).
- Amoni và tạp chất khác: đặc biệt với hàng sản xuất theo công nghệ có dùng amoniac.
- Số lô, ngày sản xuất, hạn dùng, tên nhà sản xuất.
Đừng chỉ so tên thương hiệu hoặc xuất xứ. Cùng một nước sản xuất vẫn có nhiều nhà máy và nhiều tiêu chuẩn nội bộ khác nhau. COA của từng lô mới là căn cứ.
Thử nhanh khi nhận hàng
- Hòa 1 g mẫu vào 100 ml nước sạch. Dung dịch phải trong, không có cặn hoặc mùi lạ.
- Đo pH. Giá trị nên nằm trong khoảng ghi ở COA.
- Nhỏ vài giọt giấm. Dung dịch sủi bọt đều, không có mùi khét hoặc mùi amoniac.
- Nhìn bột: màu trắng, tơi, không vón cục cứng, không có hạt lạ.
Các phép thử này chỉ sàng lọc. Chúng không thay thế phân tích trong phòng thí nghiệm khi nhập nguyên liệu cho sản phẩm cần hồ sơ chặt chẽ.
Bảo quản để giữ chất lượng
- Để nơi khô mát, bao kín, tránh ẩm vì bột hút ẩm và vón cục.
- Tránh để gần nguồn nhiệt. Khi để nóng kéo dài (khoảng trên 50 đến 70 °C), sodium bicarbonate bắt đầu phân hủy chậm, mất một phần CO2 và dần chuyển thành soda ash, làm giảm chất lượng khi dùng làm bột nở.
- Dán nhãn rõ ràng, tách khỏi soda ash và các bột trắng khác để tránh nhầm lẫn.
- Áp dụng nguyên tắc nhập trước xuất trước, ghi ngày mở bao.
Chọn cấp nào theo từng mục đích, ví dụ thực tế
- Xưởng bánh dùng làm bột nở: cấp thực phẩm, có COA và số lô. Hồ sơ này cần lưu để truy xuất khi kiểm tra.
- Nhà máy nước giải khát có ga hoặc bột pha sẵn: cấp thực phẩm, chú ý độ hòa tan và độ sạch dung dịch.
- Đơn vị xử lý nước hồ bơi: cấp công nghiệp thường đủ dùng khi chỉ nâng độ kiềm nước, miễn là hàng sạch, không lẫn tạp chất làm đục nước.
- Cơ sở sản xuất tẩy rửa, dệt nhuộm: cấp công nghiệp, quan trọng là hàm lượng và độ ẩm ổn định giữa các lô.
Quy tắc chung: cấp cao hơn dùng được cho mục đích thấp hơn, nhưng ngược lại thì không. Mua đúng cấp cần thiết vừa tiết kiệm chi phí vừa tránh rủi ro về hồ sơ.
Sản phẩm
Bài liên quan: Baking soda trong bếp và hơn thế nữa.
